Stuurloze Biden doet alarmbellen rinkelen

Joe Biden lijkt de controle over zijn presidentschap kwijt. De man die zichzelf uniek geschikt achtte om Donald Trump uit het Witte Huis te verjagen, is op weg om zijn voormalige tegenstander terug in het zadel te helpen.

Begrijp me niet verkeerd: beslissingen van Biden zijn op papier vaak populair, maar in de uitvoering van die beslissingen gaat de president geregeld nat. Een grote meerderheid van de Amerikanen steunde bijvoorbeeld de terugtrekking van de troepen uit Afghanistan, maar de president krijgt van diezelfde kiezers een dikke onvoldoende voor de rampzalige wijze waarop dit gebeurde. Vriend en vijand zagen de chaotische operatie als een blunder van historische proporties. Een meerderheid van de Amerikanen wil geen muur aan de Mexicaanse grens, maar Biden’s barmhartige uitspraken over migranten leidde al snel tot een stormloop van vluchtelingen.

Als klap op de vuurpijl is Biden momenteel ook de controle over zijn eigen partij kwijt.

Hoewel de Democraten in beide kamers van het congres een nipte meerderheid hebben, is de lijst met ingeloste beloftes vooralsnog karig. Zelfs Biden’s broodnodige infrastructuurwet die bruggen en wegen moet opknappen, zit al maandenlang muurvast in het congres. Terwijl zelfs de Republikeinen het voorstel steunen, gaan de Democraten rollebollend over straat over het kostenplaatje. Progressieve senatoren als Bernie Sanders eisen dat ook ‘menselijke infrastructuur’ zoals goedkopere kinderopvang, onderdeel van de wet uitmaakt. Het prijskaartje van de wet stijgt hiermee van één, naar een astronomische drie tot vier triljard (!) dollar. Dit gaat de Republikeinen en ook enkele Democraten een brug te ver. De president weet de onderlinge ruzies in zijn partij vooralsnog niet te sussen.

Dankzij hun status, macht en bekendheid zijn presidenten vaak in staat om via de publieke opinie hun agenda een zetje in de juiste richting te geven. Voor Biden is deze strohalm er niet of nauwelijks. Zijn persconferenties, waarbij hij regelmatig verstrooit overkomt, zijn voor het Witte Huis eerder stuntelige sta-in-de-wegs dan een hulpmiddel. Communicatiemedewerkers beperken de persmomenten van de president daarom maar wat graag tot een minimum, hetgeen zijn tegenstanders alle zendtijd geeft om hun stempel op de prestaties van de president te drukken.

Terwijl Amerika’s 46e president van crisis naar crisis strompelt, legt Trump ondertussen de bouwstenen voor zijn comeback.

Zijn partij lijkt wél verenigd: het overgrote deel van de Republikeinse kiezers zegt Trump in 2024 opnieuw als presidentskandidaat te willen. De politici uit zijn partij die zich openlijk tegen hem durven te keren, zoals congreslid Liz Cheney, moeten vrezen voor hun positie. Trump scoutte de afgelopen maanden eigen kandidaten, die hun zetels middels interne verkiezingen willen overnemen. De kans is reëel dat bij de tussentijdse congresverkiezingen van volgend jaar flink wat Democratische en traditionele Republikeinse congresleden hun zetel aan Trump-Republikeinen kwijtraken.

‘Vergelijk me niet met God, maar met het alternatief’, zei Biden meermaals tijdens de campagne van vorig jaar. Met andere woorden: ik ben niet perfect, maar nog altijd beter dan mijn tegenstander. Bij verkiezingen die een referendum over Trumps presidentschap waren, pakte deze strategie goed uit. Als in 2022 en 2024 de prestaties van Biden zelf centraal staan, is deze boodschap een stuk minder kansrijk. Hiermee riskeren de Democraten de macht in het congres en het Witte Huis aan de Republikeinen, en dus Trump, over te dragen. Alleen al hierdoor moeten alle alarmbellen in de Democratische partij inmiddels afgaan.

Kan de president het tij nog keren? Natuurlijk. Het is hoog tijd om grote beloften, zoals het uitbreiden van ObamaCare en het verhogen van het minimumloon, snel door te voeren. Daarbij is het net zo belangrijk dat Biden laat zien dat hij ferm aan het stuur zit. Slaagt de president daar niet in, dan maakt hij het een tegenstander met als mantra ‘I alone can fix it’ wel heel erg makkelijk.