Column: Keuzestress? Wees blij!

Raymond Mens 17 maart 2021
0 people like this post

Deze verkiezingen lijken er diverse nieuwe partijen de Tweede Kamer binnen te stormen, waaronder Volt en JA21. Telt ons parlement straks zeventien partijen? Dat zou zomaar kunnen. Komt er een ingewikkelde formatie? Ongetwijfeld. Worden Kamerdebatten nóg langer? Reken er maar op! Toch is dit stukken beter dan het alternatief aan de overkant van de oceaan: altijd maar weer kiezen tussen A of B.

Waar in andere westerse democratieën nieuwe partijen opkwamen en de politiek opschudden, zit het Amerikaanse tweepartijensysteem muurvast. Democraten of Republikeinen, rood of blauw, Coca-Cola of Pepsi, meer smaken zijn er niet.

Voor politieke aardverschuivingen als die van Silvio Berlusconi, Pim Fortuyn en Emmanuel Macron, die met nieuw opgerichte partijen de gevestigde orde de baas waren, is in de Verenigde Staten geen enige ruimte. Het is dé reden waarom Donald Trump de Republikeinse partij overnam – hij had een vehikel nodig dat hem naar het Witte Huis kon brengen.

Het klinkt eenvoudig: kiezen tussen links of rechts, maar veel kiezers kijken vandaag de dag niet meer met deze traditionele, ideologische bril naar de politiek. Progressief of conservatief? Een grote of kleine overheid? Meer of minder marktwerking? Het zijn keuzes die voor veel mensen geen beslissende rol meer spelen. De vraag die veel kiezers zich stellen is veel persoonlijker: Wie ben jij en wat ga jij voor mij doen?

Omdat oude tegenstellingen verdwijnen en daar geen nieuwe voor in de plaats zijn gekomen, is in het Amerikaanse politieke debat de haat voor de ander inmiddels leidend. De verkiezing tussen Trump en Hillary Clinton werd versimpeld in een keuze tussen een clown of een crimineel. In 2020 was de keuze nóg bedroevender: een dictator-in-wording of een demente bejaarde. Kiest u maar.

In Nederland leidde de teloorgang van oude ideologische scheidslijnen naar een vorm van ombudspolitiek. Veel politieke partijen komen slechts op voor deelbelangen, zoals ouderen, dieren, immigranten of ondernemers. Mark Rutte zei het vorige week terecht: de VVD lijkt in dit speelveld de enige overgebleven volkspartij.

Ook ons stelsel is niet perfect. Wellicht is het voor kiezers handiger als eensgezinde partijen zich in blokken verenigen en op hoofdlijnen hetzelfde beloven, zoals in Noorwegen. We kunnen nieuwe partijen ook dwingen om iets meer steun te vergaren voordat ze in het parlement komen, bijvoorbeeld door de kiesdrempel van één naar vijf zetels te verhogen. Interessante ideeën die de moeite van het overdenken waard zijn.

Maar niet vandaag. Laten we vandaag vooral koesteren wat we hebben: een luxemenu aan partijen waar we uit kunnen kiezen. Keuzestress? Wees blij!

Category: Column
  • 0
  • 139