Compromis of capitulatie?

Amerika’s 46e president woont een week in het Witte Huis, maar van een zachtere toon is in Washington nog geen sprake.

De inaugurele rede van Joe Biden stond in het teken van eenheid en bouwt daarmee voort op zijn campagne. Zoals de president het steevast zegt: het is hoog tijd om de temperatuur te verlagen. De toon vanuit het Witte Huis is weliswaar zalvender, maar in het congres gaat het er hard aan toe.

Zo droeg het Huis van Afgevaardigden hun afzetting van de voormalige president aan de Senaat over – daar beslissen senatoren de komende weken of het daadwerkelijk tot een veroordeling komt. Republikeinse senatoren stemden massaal tegen het behandelen van de afzetting van de reeds vertrokken president, omdat dit ongrondwettelijk zou zijn. Een nipte meerderheid van de Senaat stemde echter voor, waardoor de politieke rechtszaak doorgaat.

Ondertussen drukt senaatsleider Chuck Schumer armpje met zijn Republikeinse collega, Mitch McConnell. Beide partijen hebben vijftig zetels, maar de Democraten tikken met behulp van vicepresident Kamala Harris de 51 zetels aan. Schumer overweegt om voor belangrijke wetsvoorstellen het minimumaantal zetels van 60 naar 51 te verlagen. MSNBC-presentator Joe Scarborough waarschuwde direct: als je het prima vindt dat de Republikeinen dit, zodra zij weer de macht hebben, ook doen, ga dan vooral je goddelijke gang.

Geruzie over de afzettingsprocedure en de senaatsregels ten spijt, wil Schumer ook doorpakken en zoveel mogelijk progressieve rechters benoemen. Hij wil hiermee tegenwicht bieden aan het leger van rechters die Trump en McConnell de afgelopen jaren aanstelden. In het Hooggerechtshof is er dankzij Trump en McConnell de komende decennia hoe dan ook een conservatieve meerderheid. De Democraten overwegen daarom om extra rechters aan het negentallige hof toe te voegen, hetgeen de Republikeinen opnieuw ongrondwettelijk noemen. Een speciale commissie adviseert president Biden later dit jaar over hoe het hof (let op) te ‘hervormen.’

Ondertussen roeren de flanken zich. Trump dreigt met de oprichting van zijn eigen partij, de Patriot Party, als de Republikeinen zijn leiderschap in twijfel trekken. Congresleden die voor zijn afzetting stemden, zoals Liz Cheney, wil hij uit de partij zetten. Democratisch congreslid Alexandria Ocasio-Cortez dreigt om haar partijgenoot Schumer af te zetten – ze verwijt hem een te verzoenende toon richting de Republikeinen.

Ondanks de zalvende toon van de nieuwe president staat in Washington het compromis voor veel politici nog steeds gelijk aan capitulatie, hetgeen iedere vorm van samenwerking – en daarmee oplossingen die de levens van Amerikanen verbeteren – in de weg staat.

Een beetje van B(e)iden

Een nieuw jaar brengt nieuwe energie. Hopelijk geldt dat ook voor de nieuwe president, die ondanks zijn hoge leeftijd een enorme klus moet klaren. Als Joe Biden op 20 januari het Witte Huis betreedt wacht hem niet alleen de coronacrisis, maar ook een economische crisis.

Met Biden in het Witte Huis en Donald Trump als (zelfbenoemd) president in ballingschap gaan de Verenigde Staten een nieuwe, interessante fase in. Daarom start ik samen met mijn oude schoolmaatje Koen Hansen, inmiddels 100%NL Ochtendshow-DJ, de podcast Een beetje van Biden. Hierin bespreken Koen en ik wekelijks de laatste ontwikkelingen rondom de president en zijn politieke tegenstanders.

In Nederland hebben we de neiging om na de verkiezing van een Democratische president de Republikeinen volledig te vergeten. Dat zou onverstandig zijn, want Biden won de verkiezingen nipt. Hij kreeg weliswaar landelijk zeven miljoen stemmen meer dan Trump, maar in het Amerikaanse kiesstelsel win je daar enkel de poedelprijs mee. Dankzij de kracht van de kiesmannen kwam president Trump dichtbij een herverkiezing.

De afgelopen dagen zaaide de uitgaande president opnieuw twijfel over de uitslag. In een – expres – uitgelekt telefoongesprek probeert Trump partijgenoten in Georgia zover te krijgen om de uitslag ongeldig te verklaren. Bizar? Ja. Verrassend? Nee.

Het telefoongesprek van Trump past in zijn exit-strategie. Door bovenal strijdbaar te blijven, tracht hij te houden wat hij heeft: de macht over de Republikeinse partij, steun van zijn achterban en flink wat media-aandacht.

Terwijl Trump blijft briesen zal Biden de komende maanden vooral proberen om, zoals hij dat noemt, ‘de temperatuur te verlagen’. Biden wil weer naar elkaar luisteren. Compromissen sluiten. De Volkskrant vroeg mij onlangs wat de eerste actie van de president zal zijn. Geen twijfel mogelijk: zowel Democraten als Republikeinen in het Witte Huis uitnodigen. Biden moet ook wel: de Republikeinen zijn machtig in de Senaat en wonnen bij de verkiezingen zelfs zetels in het Huis van Afgevaardigden.

Zelden kreeg ik zoveel reacties na een tv-optreden als bij Op1 in november, waar Jörgen Rayman en Machteld Roehoff de loftrompet over Kamala Harris staken. Natuurlijk: de verkiezing van de eerste vrouwelijke vicepresident is een mooi en historisch moment. Maar, zo zei ik, laten we nou ook niet overdrijven en de trends achter Trump vergeten. We kunnen Harris wel de Nobelprijs voor de Vrede uitreiken, maar dat bleek bij president Obama in 2009 nou ook niet bepaald een succes.

Wie de Amerikaanse politiek wil volgen, doet er goed aan om niet alleen Biden, maar beide kanten in de gaten te houden. Hopelijk helpt de podcast van Koen en mij hierbij. De eerste aflevering verscheen deze week en is te beluisteren via Apple PodcastsSpotify en SoundCloud.