Typisch Trump?

Raymond Mens 28 april 2020
0 people like this post

Ook tijdens de coronacrisis beheerst president Trump vrijwel dagelijks het nieuws. Van zijn schermutselingen met de pers, het bevriezen van de bijdrage aan de wereldgezondheidsorganisatie tot en met het vrijblijvende advies om jezelf dagelijks wc-eend in de spuiten.

Laat me raden: je bent een beetje Trump-moe. Geloof me, je bent niet de enige. Sinds de onbehouwen, uitgesproken en onconventionele zakenman uit New York in mei 2015 van zijn gouden roltrap afdaalde om zijn presidentscampagne te lanceren, domineert hij het nieuws in binnen- en buitenland. De eenvoudige krantenlezer kan niet om hem heen en zelfs de grootste politieke junkie wordt het soms even te veel. De laatste tijd betrap ik me erop dat ik me soms even wil afsluiten. Met een goed boek of een foute film. Als ik een bad had, ging ik daar een tijdje in dobberen. Even geen Trump. Geen drama. Geen conflict. Geen chaos. Dat gevoel heb ik ook vaak bij de Brexit. Meestal is het fascinerend, maar met enige regelmaat word je er doodmoe van.

De bittere realiteit is dat je simpelweg niet om Amerika’s 45e president heen kunt. Dit jaar al helemaal niet. Met de presidentsverkiezingen in het vooruitzicht staat 2020 immers grotendeels in het teken van de strijd om het Witte Huis.

Trump, Trump en nog eens Trump.

Toch blijf ik alles van en over de president volgen. Want achter al dat Trump-getetter schuilen interessante trends. Trends die bij ons blijven ook nadat de politieke wervelwind die Trump heet, uitgeraasd is.

Het getetter van en over Amerika’s 45e president is vaak zo overheersend, dat het afleidt van waar het écht over gaat. Iedere keer dat we het weer over een relletje of een ruzie rondom de president hebben, hebben we het niet over de mechanismen die zijn presidentschap mogelijk maakten. Of over de veranderende Amerikaanse politiek. Over de kracht van de kiesmannen. Over de nieuwe Republikeinse partij. Over de grote ideologische verschuivingen. Over de zorgelijke elitevorming. Over het megalomane medialandschap. Over Amerika’s Zwarte Pieten-probleem. En ga zo maar door.

Je kunt dus niet denken: ik zit de rit wel uit en dan verdwijnt Trump vanzelf weer. Want ook al gaat Trump vroeg of laat inderdaad weer weg, de trends die hij toevalligerwijs blootlegde zijn blijvend. Dingen waarvan we veelal denken dat ze typisch Trump zijn, zijn simpelweg trends die niet eventjes komen en gaan, maar een blijvend karakter hebben.

Losstaande relletjes en ruzies beheersen logischerwijs het nieuws van de dag. Dat is niets nieuws. Trump is immers geen een oranje olifant in een porseleinkast, maar een mammoet in een piepklein poppenhuisporseleinkastje. Dat zorgt voor flink wat scherven. Die scherven zijn niet alleen spraakmakend, maar bovenal verwarrend. Ze leiden ons namelijk af van de veel belangrijkere bewegingen die achter al dat politieke geweld schuilen. Eigenlijk vormen al die relletjes en ruzies een afleidingsmanoeuvre van jewelste. Dat is zonde. Al die scherven die hij met zijn ruzies en relletjes veroorzaakt, leiden af van waar het echter over moet gaat. Al die krantenberichten, nieuwsuitzendingen en felle discussies op sociale media, verhullen grote politieke en maatschappelijke verschuivingen.

Het is alsof het hysterische gekibbel van wat tantes op de verjaardag van je moeder moeten verhullen dat ome Henk ondertussen het tuinhuisje leegrooft. Dat gekibbel is de hectiek van het moment, maar dat leeggeroofde tuinhuisje doet er morgen ook nog toe. Natuurlijk, vrijwel alles wat de president doet heeft consequenties. En dus moeten we vrijwel alles wat hij doet serieus nemen. Echter, we moeten onderscheiden wat er vandaag toe doet en wat er de komende jaren en decennia toe doet.

Soms is de president puur uit op effectbejag, soms verandert hij iets fundamenteels. Soms deelt hij kleine tikjes uit, soms is hij ronduit revolutionair. Die fundamentele, revolutionaire kant is onderbelicht omdat het effectbejag en die kleine tikjes continue het nieuws beheersen.

En daar worden veel mensen vervolgens zo ontzettend moe van.

Dat is jammer. Want veel typische Trump-taferelen symboliseren grote politieke en maatschappelijke trends.

De samenleving verandert. De samenleving moderniseert. Mensen kennen vandaag de dag geen traditionele, ideologische scheidslijnen meer. Geen links of rechts. Geen zuilen. Media worden sociale media. Dat betekent dat de politiek ook mee moet moderniseren. In de politiek gaat dat echter niet altijd zonder slag of stoot – zo werkt de politiek nou eenmaal niet. In de politiek is daar druk van buitenaf voor nodig. Druk van buitenstaanders die eventjes hardhandig inbreken en de boel op stelten zetten. Dat oogt misschien rommelig, maar democratie is eenvoudigweg ontzettend rommelig. De chaos en conflicten die het Trump-tijdperk tekenen zien er in eerste instantie misschien als een rommeltje uit, maar op afstand bekeken geven ze grote, belangrijke verschuivingen weer.

We zien simpelweg een broodnodige software-update van de Amerikaanse democratie. Terwijl Trump bestaande spelregels verscheurt, heilige huisjes doorbreekt en de elite eens flink op hun plek zet, verandert de wijze van politiek bedrijven voor onze ogen. Waar we naar kijken, is de installatie van een modernere, nieuwe politiek.

Windows is bezig met installeren…

Eens in de zoveel tijd heeft ieder systeem zo’n update nodig. Je computer. Je telefoon. Het bedrijf waar je werkt. Je relatie. De politiek dus ook. Wat er daarna overblijft, is hopelijk moderner en weerbarstiger dan de situatie ervoor. In ieder geval is de boel eens lekker opgefrist. Het risico is natuurlijk dat de installatie mislukt en je computer daarna helemaal niets meer doet. Dat het bedrijf waar je werkt failliet gaat of je relatie op de klippen loopt. Maar als de Amerikaanse democratie door al het gerommel heen standhoudt, en daar lijkt het wel op, krijgen we er een geüpdatet politiek voor terug.

De kans is groot dat, zodra alle updates geïnstalleerd zijn, we er met een tevreden gevoel op terugkijken. Vanuit die optiek bekeken, is het Trump-tijdperk dus helemaal niet zo zorgelijk als vaak geschetst wordt. Minder dramatisch of catastrofaal dan veel opiniemakers ons vaak doen geloven. Sterker nog: het is hartstikke hoopvol!

Is Trump zelf dan irrelevant? Totaal onbelangrijk? Nee, maar hij is van voorbijgaande aard. Trump verdwijnt vanzelf weer van het toneel. Zijn politieke stijl blijft nog wel even door het politieke theater waren.

Denk er maar eens over na. Misschien is het dit jaar, misschien is het volgend jaar, maar uiteindelijk ruimt president Trump het veld. Misschien is hij over niet al te lange tijd zelfs niet eens meer onder ons. Zijn gebleekte tanden, geblondeerde lokken en gebruinde huid verbloemen het een beetje, maar hij is hoogbejaard en veel te dik. De kans is dus zelfs aanwezig dat hij ergens in de komende jaren voorgoed zijn ogen sluit. De man met wie we de afgelopen jaren continu bezig zijn, is dus een stuk minder belangrijk dan we onszelf soms doen geloven. Misschien is de lieve man straks wel dood…

In dat kader maakt het dus ook niet zo heel veel uit of de president in november wel of niet herkozen wordt. In beide gevallen gaat de nieuwe wijze van politiek bedrijven nergens heen. Essentiele elementen van zijn politieke stijl zijn blijvend. Zowel inhoudelijk als qua vorm. De geest is uit de fles.

Aan de hand van tien taferelen die zogenaamd typisch Trump zijn, neem ik je in dit boek mee door het veranderende Amerikaanse politieke landschap. Een foutje: Controversieel? Populist? Leeghoofd? Leugenaar? Gevaarlijk? Racist? Een schande? Een nep-Republikein? Politiek incorrect? Zo Amerikaans als maar zijn kan?

Typisch Trump, of zijn het trends?

Kreeg hij miljoenen stemmen minder dan zijn tegenstander? Ja, maar dat zegt meer over de Amerikaanse democratie dan over hem. Is hij een populist? Ja, maar dat zegt meer over Amerikaanse politici dan over hem. Creëert hij met zijn Fake News-mantra’s een gevaarlijke tweedeling tussen de media en veel kiezers? Ja, maar dat zegt meer over de Amerikaanse media dan over hem. Is hij een notoire leugenaar? Ja, maar dat zegt meer over de traditionele wijze van politiek bedrijven dan over hem. Is hij hét schoolvoorbeeld van een typische, uit de kluiten gewassen New Yorkse vastgoedondernemer? Ja, maar denk vooral niet dat zijn politieke revolutie zich tot de Verenigde Staten beperkt.

Zomaar wat typeringen van het Trump-presidentschap die enige nuance verdienen omdat ze suggereren dat ze typisch Trump zijn en daardoor straks samen met hem met de Noorderzon verdwijnen. Het tegendeel is waar. Deze trends hebben een blijvende impact op de politiek – in de Verenigde Staten en deels ook daarbuiten.

Als je de trends achter deze typeringen blootlegt, zie je wat er overblijft als de politieke carrière van Trump ten einde is en de stof van zijn presidentschap is neergedaald. De politiek is dan voorgoed veranderd. Dat is de nalatenschap van Amerika’s 45e president. Dat zijn de tien trends achter ogenschijnlijk typische Trump-taferelen.

Trump mag straks dan van het politieke toneel verdwijnen of zelfs dood zijn, ‘zijn’ politiek leeft voort.

Category: Geen categorie
  • 0
  • 189